Registratiebelasting stijgt van 2% naar 3% in Vlaanderen: wat betekent dit voor kopers?

De Vlaamse regering heeft aangekondigd dat het verlaagde tarief van de registratiebelasting voor de aankoop van de enige eigen woning stijgt van 2% naar 3% vanaf 1 januari 2027. De Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) heeft hierover op 1 oktober 2026 een administratief standpunt gepubliceerd.

De aangekondigde wijziging betekent dat kopers die onder de voorwaarden van het verlaagde tarief vallen, vanaf 2027 mogelijk 3% in plaats van 2% registratiebelasting betalen. De definitieve wettelijke regeling moet nog worden vastgelegd. De onderstaande informatie is gebaseerd op het huidige standpunt van VLABEL en blijft onder voorbehoud van eventuele afwijkende decretale bepalingen.

De aangekondigde tariefverhoging heeft betrekking op het verlaagde tarief voor de aankoop van de enige eigen woning in het Vlaamse Gewest.

Om voor dit gunsttarief in aanmerking te komen, moet je aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Zo moet het gaan om een aankoop door natuurlijke personen die de woning als hoofdverblijfplaats willen gebruiken. Ook gelden er voorwaarden met betrekking tot het bezit van andere woningen, de eigendomsoverdracht en de inschrijving op het adres van de aangekochte woning.

Koop je bijvoorbeeld een woning om zelf in te wonen en voldoe je aan alle voorwaarden, dan is het aangekondigde tarief van 3% vanaf 2027 relevant voor jouw aankoop.

Bij een woning van € 350.000 bedraagt de registratiebelasting aan het tarief van 2% € 7.000. Aan het aangekondigde tarief van 3% bedraagt die belasting € 10.500.

Dat is een verschil van € 3.500.

Deze berekening geldt uitsluitend wanneer het verlaagde tarief voor de enige eigen woning van toepassing is. Andere aankoopkosten, zoals notariskosten en eventuele aktekosten, zijn niet inbegrepen.

Ja. Volgens het huidige standpunt van VLABEL kan het tarief van 2% nog worden toegepast wanneer de onderhandse verkoopovereenkomst vóór 1 januari 2027 werd gesloten, ook als de notariële akte pas in 2027 wordt verleden.

De datum waarop de verkoopovereenkomst wordt gesloten, is daarbij doorslaggevend. Een compromis dat bijvoorbeeld op 15 december 2026 door koper en verkoper wordt ondertekend, kan dus nog in aanmerking komen voor het tarief van 2%, ook wanneer de notariële akte pas in februari 2027 plaatsvindt.

Uiteraard moeten ook de overige voorwaarden voor het verlaagde tarief vervuld zijn. De toepassing van de overgangsregeling blijft bovendien afhankelijk van de definitieve wettelijke regeling.

Een compromis is een onderhandse verkoopovereenkomst waarin koper en verkoper de verkoop vastleggen. Zodra de overeenkomst rechtsgeldig tot stand komt, zijn beide partijen in principe gebonden aan de gemaakte afspraken, eventueel onder opschortende voorwaarden.

Een aankoop-verkoopbelofte, ook wel een wederzijdse aankoop- en verkoopbelofte of gekruiste optie genoemd, is juridisch iets anders. Volgens VLABEL komt de koop bij een dergelijke constructie pas tot stand bij het verlijden van de authentieke notariële akte.

Dat verschil is belangrijk voor de aangekondigde tariefverhoging. Bij een compromis dat vóór 1 januari 2027 wordt gesloten, kan het tarief van 2% nog van toepassing zijn. Bij een wederzijdse aankoop-verkoopbelofte is volgens het huidige standpunt de datum van de notariële akte bepalend. Vindt die akte pas in 2027 plaats, dan kan het aangekondigde tarief van 3% van toepassing zijn.

Een compromis kan opschortende voorwaarden bevatten, bijvoorbeeld voor het verkrijgen van een hypothecaire lening. Dat betekent dat de uitvoering van de overeenkomst afhankelijk wordt gemaakt van het vervullen van bepaalde voorwaarden.

Volgens de toelichting van het CIB is voor de aangekondigde tariefwijziging de datum van de verkoopovereenkomst bepalend, en niet de datum waarop een opschortende voorwaarde wordt vervuld. De ondertekeningsdatum blijft dus belangrijk.

Omdat de concrete gevolgen afhankelijk kunnen zijn van de inhoud van de overeenkomst en de toepasselijke regelgeving, is het aangewezen om hierover tijdig advies te vragen aan je notaris.

VLABEL vraagt dat notarissen in de notariële akte een fiscale verklaring opnemen waarin wordt bevestigd dat de verkoopovereenkomst vóór 1 januari 2027 werd gesloten.

Bij twijfel kan VLABEL bijkomende bewijsstukken opvragen. Mogelijke voorbeelden zijn een bewijs van betaling van een voorschot vóór 1 januari 2027, een formele kredietaanvraag die door de koper en de financiële instelling is ondertekend, of bewijs van de start van de voorbereidende opzoekingen door de notaris.

VLABEL vermeldt bovendien dat er in elk geval bewijsstukken zullen worden opgevraagd bij authentieke akten die na 30 april 2027 worden verleden. Het is daarom verstandig om de documenten met betrekking tot de verkoopovereenkomst zorgvuldig te bewaren.

De aangekondigde verhoging van 2% naar 3% heeft betrekking op het verlaagde tarief voor de enige eigen woning. Voor de aankoop van bijvoorbeeld een tweede verblijf of een investeringspand geldt in Vlaanderen momenteel het algemene tarief van 12%.

In de huidige informatie is geen aangekondigde wijziging van dat algemene tarief opgenomen. Wie een woning koopt om te verhuren of als tweede verblijf te gebruiken, valt dus niet automatisch onder de wijziging van 2% naar 3%. Het toepasselijke tarief hangt af van de concrete aankoop en de wettelijke voorwaarden.

Op basis van de momenteel beschikbare informatie zijn er geen aanwijzingen dat de aangekondigde tariefverhoging ook andere onderdelen van de regeling wijzigt, zoals de rechtenvermindering voor bepaalde bescheiden woningen.

Daarover is echter nog geen definitieve zekerheid. De concrete regelgeving moet nog worden vastgelegd. Wie mogelijk recht heeft op een bijkomende vermindering, laat daarom het best door de notaris nakijken welke voorwaarden en voordelen van toepassing zijn op de aankoop.

Wie een woning wil kopen en in aanmerking komt voor het verlaagde tarief, kan mogelijk besparen door de verkoopovereenkomst nog vóór 1 januari 2027 te sluiten. Bij een aankoopprijs van € 350.000 bedraagt het verschil tussen 2% en 3% bijvoorbeeld € 3.500.

Toch is het belangrijk om een aankoop niet uitsluitend door de aangekondigde belastingwijziging te laten bepalen. De aankoopprijs, de financiering, de staat van de woning en je persoonlijke situatie blijven minstens even belangrijk. Bovendien moeten de overeenkomst en de timing correct worden geregeld.

Overweeg je een woning te kopen? Bespreek dan tijdig met je makelaar en notaris welke stappen nodig zijn en welk tarief op jouw situatie van toepassing kan zijn.

De meest actuele officiële informatie is terug te vinden bij de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL). In het administratieve standpunt SP 26021 – Inwerkingtreding tarief 3% enige eigen woning 2027 licht VLABEL toe hoe de overgang naar het nieuwe tarief volgens de huidige stand van zaken zal worden toegepast.

Je kunt de officiële toelichting raadplegen via de website van de Vlaamse overheid: VLABEL – Inwerkingtreding tarief 3% enige eigen woning 2027.

Bij MAAT Vastgoed & Landmeten begeleiden we je bij de aankoop en verkoop van vastgoed. We helpen je om de verschillende stappen van het proces helder in kaart te brengen en verwijzen je voor specifieke juridische of fiscale vragen door naar de bevoegde notaris.

Wil je een woning kopen of verkopen en weet je niet goed waar je moet beginnen? Neem gerust contact op met MAAT Vastgoed & Landmeten voor professionele begeleiding van A tot Z.

Bronnen:

• VLABEL
• CIB
• Notaris.be